انواع موج ها
از نظر نحوه انتشار
انواع موج ها
از نظر نحوه انتشاردو
گونه اند:موج عرضي وموج طولي
موج عرضي

هرگاه راستاي ارتعاش ذرات محيط برراستاي
انتشارموج عمود باشد ،موج عرضي به وجودمي آيد.مثل موج توليد شده در يك طناب يا سيم
كشيده شده ويا امواج سطح آب.

موج طولي

هرگاه راستاي ارتعاش ذرات محيط در
راستاي انتشار موج باشد
، موج طولي به وجود مي
آيد.مثل امواج صوتي درهوا و
يا موج توليد شده در
طول فنر دستگاه
(وزنه-فنر)

تذكر:
1-درجامدات امواج طولي وعرضي ودرداخل
مايعات وگازها فقط امواج طولي منتشر
مي شوند . اما
در سطح مايعات امواج عرضي قابل انتشار
هستند . در
جامدات سرعت انتشار امواج طولي بيشتر
از امواج عرضي است.
2-با توجه به
مطالب بيان شده دريك موج ساده سينوسي دونوع سرعت وجود
دارد:سرعت ارتعاشي ذرات محيط كه معادله آن
است و سرعت انتشار موج كه
رابطه آن
مي باشد.
همان گونه كه قبلاديديم تابع رياضي نوسان
ساده يك جسم به صورت سينوسي است. هنگام توليد موج ، چشمه موج و نقطه اي ازمحيط
مرتعش كه با آن در تماس است درمكان x=0 واقع اند . و اگر
جابجايي هرنقطه ازمحيط رابانمادu نشان دهيم،تابع رياضي
اين نقطه (مبداموج) به صورت زير خواهد بود.
ازآنجايي كه انتقال موج درمحيط باسرعت
محدودي صورت مي گيرد،تمام نقاط ديگرمحيط مرتعش بامبداموج اختلاف فازويابه بيان دقيق
تر تاخير فاز خواهند داشت(زيراموج باتاخيربه نقاطديگرمي رسد).اگر اين اختلاف فاز
اوليه رابا j0
نشان دهيم.تابع موج هرنقطه ازمحيط مرتعش به صورت زير خواهد بود :
اما j0
براي يك نقطه معين چقدراست؟براي پاسخ،نقطه اي مثلMرادرنظرمي
گيريم كه به فاصله+x ازمنبع موج
قراردارد.اگرسرعت انتشارموج v باشد،پس ازمدت
به نقطه M رسيده وآنرابه نوسان درمي آورد.نوسان نقطه M
نظير نوسان چشمه موج درزمان
است.يعني به اندازه زمان
نسبت به چشمه موج تاخيردرنوسان دارد.لذاتابع موج نقطه M
برابرخواهدبودبا:
ازطرفي باتوجه به روابط
مي توان نوشت:
بنابراين تابع موج نقطه M
رابه دوصورت زيرمي توان نوشت:
يا
اگرمقدار
راباK نشان دهيم،رابطه كلي تابع موج نقطهM
به صورت زيرخواهدبود:
رامي نامندو kx اختلاف فازنقطه M
باچشمه موج است.
|